سنت بجار؛ هم‌یاری برای سهولت ازدواج

تقویم سال ۱۴۰۵ انجمن حامی ـ تصویر ماه آذر
برای نمایش بزرگ‌تر روی تصویر اشاره کنید

در فرهنگ بلوچ، سنت «بجار» یا «بیجار» نمادی برجسته از همیاری جمعی برای حمایت از جوانان در آستانه ازدواج است. این رسم دیرینه، با گردآوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی از سوی اقوام و آشنایان، بار مالی آغاز زندگی مشترک را بر دوش جامعه محلی می‌گذارد و آن را برای تازه‌داماد آسان‌تر می‌سازد. این رسم شامل قشر خاصی نمی شود و همه اقشار از فقیر تا غنی از ان استفاده می‌کنند چون وامی که داماد در زمان عروسی دریافت کرده و بعد بجار را به تازه دامادهای دیگر می‌دهد.

پس از نامزدی، داماد به همراه بزرگان خانواده به دیدار نزدیکان می‌رود. هر خانواده، بسته به توان خود، کمک نقدی، دام، مواد غذایی یا کالاهای ارزشمندی را تقدیم می‌کند. این کمک‌ها در گذشته عمدتاً غیرنقدی بود و امروزه شکل نقدی نیز به خود گرفته است. داماد ضمن گرفتن بجار اقوام و آشنایان را نیز به مراسم عروسی دعوت می‌کند.

در گذشته که جوامع پراکنده‌تر بودند، این سفر برای جمع‌آوری بجار ممکن بود، ۲۰ روز تا یک ماه زمان ببرد. اما امروزه در بسیاری از مناطق، این کمک‌ها در خود مراسم عروسی و معمولاً قبل از پخش شام، توسط افراد معتمدی از خانواده داماد جمع‌آوری می‌شود.

بجار تنها یک حمایت مادی نیست، بلکه پیمانی اجتماعی مبتنی بر اعتماد و تعهد متقابل است. دامادی که امروز از این چرخه بهره می‌برد، در آینده خود حامی نسل بعد خواهد بود. این سنت، ازدواج را به‌مثابه رویدادی جمعی می‌نگرد و همبستگی جامعه را در گذارهای مهم زندگی تقویت می‌کند.