 |
| برای نمایش بزرگتر روی تصویر اشاره کنید |
در بسیاری از روستاهای ایران، مدیریت منابع آب مشترک، با سنتهای عمیق همکاری جمعی گره خورده است. دو نمونه بارز این هماهنگی، «جویروبی» و تشکیل گروههای «همآب» است.
پیش از آغاز فصل آبیاری، همگی در «جویروبی» مشارکت میکنند: برخی گیاهان هرز را از مسیر نهرها پاک میکنند، گروهی گلولای را خارج میسازند و دیگران به بازسازی دیوارههای ریخته شده میپردازند تا آب به راحتی جریان یابد.
در مرحله آبیاری، برای تسهیل امر آبیاری و جلوگیری از هدررفت آب، کشاورزانی که زمینهایشان در مجاورت یکدیگر قرار دارد و نوبت آب آنها به هم پیوسته است، گروههایی به نام «همآب» تشکیل میدهند. آنها در هر نوبت آبیاری، از زمینهای نزدیک به منبع آب شروع کرده و با همکاری یکدیگر، تا انتهای مسیر، زمینهای گروه را آبیاری میکنند. در این سیستم، وظایف بهصورت مشارکتی تقسیم میشود: یک یا دو نفر از مسیر اصلی تا مزرعه را پاسبانی میکنند تا آب هدر نرود، چند نفر دیگر مراقب هدایت آب در کرتها هستند و مسئولیت باز و بستن بندهای آب و انتقال آن از کرتی به کرت دیگر را بر عهده میگیرند. پس از اتمام آبیاری یک مزرعه، تمام گروه بهصورت دستهجمعی به سراغ زمین بعدی میروند.
این روش نه تنها از هدررفت آب جلوگیری میکند، بلکه زمان کار را کوتاه کرده و روحیه همبستگی و مسئولیتپذیری جمعی را تقویت مینماید. این سنت، نمونهای درخشان از خرد جمعی در مدیریت منابع مشترک است.