 |
| برای نمایش بزرگتر روی تصویر اشاره کنید |
در روستاهای شمال ایران، کشت برنج آیینی جمعی به نام «نشاکاری» است که نماد همبستگی دیرینهٔ روستاییان این خطه است. این کار گروهی که به «تکلی» یا «همپُشتی» معروف است، تنها راه رویارویی با کاری طاقتفرسا در زمانی کوتاه است.
حدود ۴۵ روز پس از آغاز بهار، زمانی که نشاهای جوان قد کشیدهاند، زمان حرکت به سوی مزارع فرا میرسد. کار با آمادهسازی زمین در روز قبل از نشاکاری آغاز میشود. مردان، زمین شخمزده را «لت» میزنند و هموار میکنند و زنان، نشاهای جوان را از علفهای هرز پاک میسازند. سپس با دعوت از همسایهها و خویشاوندان، گروه بزرگتری شکل میگیرد. یک زن باتجربه به عنوان «پیشقدم»، دیگر زنان را برای مرحله اصلی فرا میخواند.
آغاز کار، خود آیینی کوچک است. زنی که «دستش سبک» دانسته میشود، نخستین نشا را در گل نرم میکارد و همزمان شعری آهنگین را زمزمه میکند: «دست من، دست باد، بر محمد صلوات...»، تا برکت و سلامت محصول را آرزو کند.
سپس زنان و دختران، صفبسته و هماهنگ، پا در آب میگذارند. با حرکتی سریع و ماهرانه، هر نشا را در جای خود میکارند و مانند موجی یکپارچه، نقشی سبز بر زمین گلی میافکنند. پوشش رنگین آنان ــ چادرشب و دستمال سر ــ صحنه را شکلی چنان هنرمندانه میبخشد که گویی خود جزئی از این نقاشی زنده هستند
در پایان روز کاری سخت، پاداش همکاری، شام جمعی و پیمانی است که بر سر سفره صاحب زمین بسته میشود. با غذایی محلی از همه یاوران سپاسگزاری میشود. این سنت، فراتر از یک روش کشاورزی، مدرسهای برای مدیریت خردمندانه منابع انسانی، انتقال تجربه و استواری بخشیدن به همبستگی اجتماعی است.